De Ronde van Brabant

De Ronde van Vlaanderen startte dit jaar voor het eerst in zijn geschiedenis in Antwerpen. Vele wielerliefhebbers waren verbolgen over het feit dat de organisatie (ongetwijfeld vanwege commerciële redenen) Antwerpen boven Brugge verkoos. De journalist Olivier Neesse noemde het zelfs rampzalig dat de koers vrijwel volledig verdween uit de provincie West-Vlaanderen, ‘de wieg van het wielrennen’. In alle commotie was er minder aandacht voor het feit dat ‘Vlaanderens mooiste’ in de Belgische provincie Antwerpen startte, en daarmee op het grondgebied van het middeleeuwse hertogdom Brabant.

Het oude hertogdom Brabant. Gravure van Jacob Bos naar Jacob van Deventer. Rijksmuseum Amsterdam, RP-P-BI-2758.

Natuurlijk, de zichtbaarheid van het historische Brabant is verdwenen doordat het hertogdom  enerzijds is opgeknipt tussen twee landen, en anderzijds in België is verdeeld over drie gewesten en daarbinnen weer over vijf provincies. Ook al werd het hertogdom opgelost in de politieke ambities in Noord en Zuid, de binding met het aloude territorium – of in ieder geval met de naamgeving ervan – bleef voortbestaan. In Nederland noemen inwoners van Noord-Brabant zich gewoon Brabanders en is het internetadres van de provincie www.brabant.nl. En in 2014 wilden enkele politieke partijen de provincie Antwerpen omdopen in West-Brabant. Daarmee wilden zij aansluiten bij de omringende provincies Noord-, Vlaams-, en Waals-Brabant. Blijkbaar is er nog steeds een sterke band met het historische Brabant.

Al in de middeleeuwen hadden bestuurders de behoefte om het territorium van het hertogdom van zo’n 9.800 km² op te delen in meer behapbare eenheden. Zo ontstonden rond de belangrijkste steden de districten Leuven, Brussel, Mechelen, Antwerpen, ’s-Hertogenbosch, Tienen en Waals Brabant. Deze administratieve indeling was ingezet door hertog Hendrik I (r. 1190-1235) en uitgewerkt door Jan I (r. 1267-1294), maar kreeg pas onder Jan III (r. 1312-1355) definitief vorm. Daarbij werd uitgegaan van de oude delen waaruit het hertogdom was opgebouwd en die oorspronkelijk door domeinambtenaren werden beheerd. De termen waarmee de districten worden aangeduid, verschillen overigens, afhankelijk van de administratieve traditie. Zo heetten Leuven, Tienen en ’s-Hertogenbosch meierijen, was Brussel een ammanie, Antwerpen een markgraafschap, en Waals-Brabant een baljuwschap.

Hertog Filips de Goede (r. 1430-1467) veranderde deze indeling weer. Rond de zogenoemde vier hoofdsteden ontstonden toen vier kwartieren om de belastingheffing en –inning te vereenvoudigen. Tienen werd bij Leuven ondergebracht. Waals-Brabant werd gesplitst waarbij het oostelijke gedeelte bij Leuven en Tienen werd gevoegd en het westelijke gedeelte bij de ammanie van Brussel. Net als nu waren deze districten flexibele eenheden en konden ze aangepast worden als de politiek daarom vroeg.

Het is tijd om het hertogdom nieuw leven in te blazen met een echte wielerklassieker. Want het steekt: er is eigenlijk geen echte Brabantse wielerronde. Natuurlijk is er Kuurne-Brussel-Kuurne maar deze tocht komt opmerkelijk genoeg  niet eens in de buurt van Brussel. Daarnaast is er de Brabantse Pijl maar deze koers speelt zich vooral af ten zuidwesten van Brussel. Daarom stel ik voor om dit jaar als eerste najaarsklassieker  de Ronde van Brabant  te organiseren. Er is vast een uitbater die brood ziet in deze ongetwijfeld lucratieve nieuwe koers.

Deze Brabantse ronde moet tenminste enkele historische districten en emblematische plaatsen van het hertogdom aandoen.  We starten daarom op de Grote Markt van Brussel. Om het historische karakter van de

Mario's ronde
Bron: maps.google.com

Ronde te benadrukken passeert zij naast Brussel de drie andere voormalige hoofdsteden van Brabant: Antwerpen, ‘-s-Hertogenbosch en Leuven. Onderweg komen we ook langs enkele steden die in de middeleeuwen in handen waren van de belangrijkste Brabantse edelen, de baanderheren: Hoogstraten, Breda, Diest en Aarschot. Het levert al met al een pittige koers op van niet minder 334 kilometer. Het is de reden dat we Bergen op Zoom, Tienen, Waver en Nijvel hebben moeten schrappen want er zijn grenzen aan wat een wielrenner kan hebben op een dag. Daarmee is onze ronde wel substantieel langer dan die van Vlaanderen (259 km) en Luik-Bastenaken-Luik (258 km). Daar staat tegenover dat er geen kasseistroken op het parcours liggen en slechts 462 hoogtemeters overbrugd hoeven te worden. Wie doet er mee?

Een gedachte over “De Ronde van Brabant

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s