Erfgoed spreekt voor zich

Nog slechts één maand hebben deelnemers om mee te dingen naar de Brabantse Erfgoedprijs. De winnaar mag zijn/haar idee uitvoeren om met het verleden de toekomst vorm te geven, en ontvangt hiervoor professionele begeleiding en een geldbedrag van 10.000 euro. Elke twee jaar schrijft de organisatie Brabants Erfgoed deze prijs uit. Het doel is het Brabantse erfgoed op een innovatieve manier mee te nemen in een hedendaagse context, nieuwe vormen van samenwerking te zoeken en een agenda te stellen binnen en buiten het erfgoedveld. Het verleden vormt wie we nu zijn, maar wat doe je als je het verleden mag gebruiken om een beeld te vormen van wie we worden?

winnaars 2015
De winnaars uit 2015. Bron.

De winnaar van de vorige editie (2015) was het project PopMonument (zie hier hun filmpje). Het idee was om lokale popartiesten hun werk te laten opvoeren bij een monument en zo het verhaal van beide te vertellen. Goed voor de artiest, en ook oude ruimte krijgt een nieuwe stem.

Dit is een typisch voorbeeld van “culturele appropriatie”: men hergebruikt het verleden en geeft er nieuwe betekenis aan. Het verleden blijft hierdoor relevant en actueel. Nieuwe gebeurtenissen kun je bovendien een duidelijke symbolische boodschap meegeven door ze weloverwogen in een specifieke ruimte te plaatsen. Denk bijvoorbeeld aan de lange geschiedenis van bezettingen van het Maagdenhuis (meest recent in 2015). Maar ook rijst de vraag: hoe ver mag je gaan in het aanwenden van het verleden voor je eigen doeleinden? En: wanneer wordt gebruik eigenlijk misbruik?

PopMonument gebruikte de prijs om de verhalen van monumenten duidelijker te vertellen, te beginnen in Bergen op Zoom. De organisatie schakelde voor het festival van 2016 vijf ontwerpers in, die met een GIF lieten zien hoe zij de rol van het monument zagen, gebaseerd op aldaar aanwezige symbolen (projectfilmpje).

masker
Het schandmasker. Bron.

Bij de optredens werd dit kort toegelicht. Eén project belichtte bijvoorbeeld het middeleeuwse schandmasker uit de Gevangenpoort dat iemand die zich misdragen had voor straf moest dragen. De maker wilde hiermee  niet alleen de aandacht vestigen op het masker als object maar ook op sociale controle in het verleden. Een ander project maakte een GIF over het wapen van de familie Van Glimes, dat elf keer terugkomt in het Markiezenhof, de residentie van deze heren van Bergen op Zoom. Keizer Karel V begunstigde de familie en verhief in 1533 de heerlijkheid Bergen op Zoom tot markgraafschap , waardoor Anton van Glimes de eerste Bergse markies werd.

De erfgoedprijs geeft niet alleen stof tot nadenken over hoe we erfgoed relevant houden, maar ook over de vraag wat Brabant precies inhoudt. De organisatie heeft een sterk Noord-Brabants (Nederlands) karakter, maar het valt het op dat ze deze vraag open laat. Inzenders hoeven niet Brabants te zijn zolang ze zich op Brabants erfgoed richten, maar wat dat betekent moeten ze zelf uitzoeken. Als je vanuit het verleden denkt, ligt het voor de hand breder te kijken dan alleen Noord-Brabant (zie ook de post van Mario). En daarnaast zou het voor het nadenken over erfgoed en zijn Brabantse karakter relevant zijn om je af te vragen: wat maakt iets typisch Brabants, behalve dat het een geografische binding met Brabant heeft?

Het is boeiend om te zien hoe projecten hier creatief mee omgaan. Helemaal mooi is het als het verleden niet alleen gebruikt wordt, maar ook kans krijgt om voor zichzelf te spreken. Nu is het aan deelnemers van de erfgoedprijs om met nieuwe ideeën te komen. Wij zijn benieuwd! Het inzenden van ideeën kan tot 31 mei.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s